زمان تقریبی مطالعه: 2 دقیقه
 

اجزای صناعی مغالطه





اجزای صناعی مغالطه یکی از اصطلاحات به‌کار رفته در علم منطق بوده و به معنای عوامل زمینه‌ساز مغالطه واقع در نفس قضایا است.


۱ - توضیح اصطلاح



در کتاب‌های منطق سنتی، اسباب مغالطه در تقسیم اولی بر دو قسم است:
۱. اسباب یا اجزای صناعی مغالطه؛ یعنی اموری که در خود تبکیت (استدلال مغالطی) واقع شده، منشا اشتباه و غلط می‌شود؛
۲. اسباب مغالطه خارج قیاس (یا اجزای خارجی مغالطه)؛ یعنی عوامل واسبابی که خارج از استدلال مغالطی است و در عین حال، سبب مغالطه و افتادن در غلط می‌شود.
مغالطه قسم اول یا لفظی است یا معنوی. مغالطات لفظی یا بسیط است یا مرکب. مغالطات مرکب یا در نفس ترکیب است یا در ترکیب مفصل و یا در تفصیل مرکب، و مغالطات بسیط یا در نفس ذات الفاظ است یا در هیئت و احوال الفاظ، چه هیئت ذاتی لفظ و چه حالات عرَضی آن.
مغالطات معنوی یا در یک قضیه رخ می‌دهد که شامل مغالطات ایهام انعکاس، اخذ غیر ذاتی به جای ذاتی و سوء اعتبار حمل می‌شود و یا در قضایای مرکب که مشتمل بر چهار مغالطه است: سوء تالیف، مصادره به مطلوب، غیر علت را علتْ‌ شمردن، و جمع چند مسئله در یک مسئله.
[۱] ابوالبركات، هبه‌الله بن علي، الکتاب المعتبر فی الحکمة، ص۲۶۸.
[۲] قطب‌الدین شیرازى، محمود بن مسعود، درة التاج، ص۶۲.
[۳] مجتهد خراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد، ص۳۵۶.
[۴] خندان، على‌اصغر، مغالطات، ص۲۴-۳۳.


۲ - پانویس


 
۱. ابوالبركات، هبه‌الله بن علي، الکتاب المعتبر فی الحکمة، ص۲۶۸.
۲. قطب‌الدین شیرازى، محمود بن مسعود، درة التاج، ص۶۲.
۳. مجتهد خراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد، ص۳۵۶.
۴. خندان، على‌اصغر، مغالطات، ص۲۴-۳۳.
۵. مشکوةالدینی، عبدالمحسن، منطق نوین مشتمل بر اللمعات المشرقیه فی الفنون المنطقیه، ص۶۷۱.    
۶. علامه حلی، حسن بن یوسف، الجوهر النضید، ص۲۷۴.    
۷. خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۵۱۸.    


۳ - منبع



پایگاه مدیریت اطلاعات علوم اسلامی، برگرفته از مقاله «اجزای صناعی مغالطه»، تاریخ بازیابی۱۳۹۵/۱۰/۲۶.    


رده‌های این صفحه : اصطلاحات منطقی




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.